میهن سایت میهن سایت .

میهن سایت

http://modarooz.ir/wp-admin/post.php?post=10206&action=edit

 

 

 

دانلود پایان نامه حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه چند انبار با پنجره زمانی با استفاده از یک الگوریتم فرابتکاری کارآمد


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۴۰:۱۸ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه چند انبار با پنجره زمانی

تقدیم به خدایی که در این نزدیکی است...

واز من به من نزدیک‌تر است

خدایی که همیشه و همه جا دستانم را گرفته است.

تقدیم به پدر و مادر عزیزم

که حضرت دوست آنان را برای حفاظتم در زمین گمارد

تا راهنمایم باشند و یاریم کنند در آنچه امروز هستم

و می‌خواستم باشم.

و

تقدیم به پاکانی از جنس دیگر

که وقتی در قهقرای زندگی گم شدم

شفاعتم کردند

تا خداوند دستانم را محکم‌تر بفشارد...

 

 

 

 

تقدیر و سپاس از اساتید بزرگوار و ارجمند

                  جناب آقای دکتر محمد میرابی، استاد راهنما

                وجناب آقای دکتر احمد صادقیه، استاد مشاورم

به پاس همه همفکری‌ها و حمایت‌های بی‌دریغ و صمیمانه‌اشان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


چکیده

در طی سال‌های گذشته، تلاش‌های زیادی به جهت کاهش هزینه حمل و نقل با استفاده از مدل‌های متفاوت مسأله مسیریابی وسیله نقلیه صورت گرفت. در واقع افزایش در هزینه های حمل و نقل بسیاری را تشویق کرد که هزینه حمل و نقل مرتبط با حرفه خود را با بهره‌گیری از سیستم مسیریابی وسیله نقلیه کاهش دهند. در این تحقیق ما مسأله مسیریابی وسیله نقلیه چند انبار با پنجره زمانی را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

مسأله مسیریابی وسایل نقلیه چند انبار با پنجره زمانی شامل ناوگانی از وسایل نقلیه می‌باشد که از انبارها حرکت نموده، دسته‌ای از مشتریان را ملاقات کرده و به انبار بر می‌گردند. ما در این تحقیق حالتی را در نظر گرفته ایم که دیگر نیازی نمی‌باشد هر وسیله نقلیه بعد از ملاقات مشتریان به انبار شروع حرکت برگردد بلکه ممکن است انبار ابتدای مسیر با انبار انتهای مسیر متفاوت از یکدیگر باشند. هر وسیله نقلیه دارای یک ظرفیت ثابت است، و هر مشتری دارای تقاضای مشخص است که باید کاملا ارضا شود. مسأله شامل ترکیب انتخاب ملاقات برای هر مشتری و تعیین مسیرهای وسایل نقلیه براساس قوانین مسأله مسیریابی وسیله نقلیه است؛ بطوریکه کل مسافت طی شده توسط هر وسیله نقلیه و کل زمان‌های زودکرد و دیرکرد و در مجموع کل هزینه کمینه شود.

از آنجائیکه مسأله مسیریابی وسیله نقلیه یک مسأله متعلق به کلاس NP-Hard است مسأله مسیریابی وسیله نقلیه چند انباره با پنجره زمانی نیز به عنوان تعمیمی از VRP جزء مسائل پیچیده و متعلق به کلاس NP-Hard است و برای حل آن از رویکردهای فراابتکاری استفاده می‌شود. در این پایان‌نامه الگوریتم ژنتیک برای حل مسأله مسیریابی وسیله نقلیه چند انباره با پنجره زمانی پیشنهاد شده است. وسعی شده است با استفاده از روش خوشه بندی ژنتیک، مشتریان را دسته‌بندی کرده تا فضای جستجوی مسأله را کاهش داده و سپس با استفاده از الگوریتم ژنتیک مجموعه جواب و تابع هدف مسأله را بدست می‌آ‌وریم.

کلمات کلیدی: مسیریابی وسایل نقلیه، چند‌انبار، پنجره زمانی، خوشه‌بندی، الگوریتم ژنتیک

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                    صفحه

فصل اول:کلیات تحقیق.. 1

1-1مقدمه. 2

1-2- ضرورت و اهمیت برنامه ریزی حمل‌ونقل.. 3

1-3- حمل‌ونقل در ایران.. 4

1-4- هدف از انجام مطالعه. 5

1-5- تعریف مسأله. 6

1-6- جمع‌بندی و ساختار ارائه مطالب... 7

فصل دوم:ادبیات تحقیق.. 9

2-1-مقدمه. 10

2-2- مسأله مسیریابی.. 10

2-3- مسأله فروشنده دوره‌گرد. 10

2-4- مسأله مسیریابی وسایل نقلیه. 13

2-5- اجزای مسأله VRP. 14

2-5-1- خصوصیات کلی مشتریان.. 14

2-5-2 خصوصیات  وسایل نقلیه. 15

2-5-4- انواع توابع هدف در VRP. 16

2-5-6 برخی مشکلات مدل‌سازی VRP در شرایط واقعی.. 16

2-6- تعریف ریاضی مسأله مسیریابی وسیله نقلیه در حالت کلی.. 17

2-6-1  مدل عمومی مسأله VRP. 18

2-7-روشهای حل مسأله مسیریابی وسایل نقلیه کلاسیک... 20

2-7-1-روش‌های دقیق.. 20

2-7-2-روشهای ابتکاری.. 22

2-7-3-روشهای فراابتکاری.. 24

2-8- انواع اصلی مسأله مسیریابی وسیله نقلیه. 26

2-8-1 مسیریابی وسیله نقلیه باظرفیت محدود وسایل نقلیه. 27

2-8-2-مسأله مسیریابی وسایل نقلیه با ناوگان ناهمگن.. 28

2-8-3-مسأله مسیریابی وسایل نقلیه با تقسیم تحویل.. 30

2-8-4- مسیریابی وسیله نقلیه با تحویل و جمع آوری.. 33

2-8-5- مسأله مسیریابی دورهای وسایل نقلیه. 34

2-8-5-1 تعریف ریاضی مسأله مسیریابی دوره ای وسایل نقلیه (PVRP) 35

2-8-5-2- مدل ریاضی PVRP. 37

2-8-6- مسأله مسیریابی وسایل نقلیه با چند انبار. 41

2-8-6-1-تعریف ریاضی مسأله MDVRP. 42

2-8-7- مسأله مسیریابی وسایل نقلیه با پنجره زمانی.. 44

2-8-7-1 تقسیم بندی مسأله VRPTW... 45

2-8-7 -1-1 مدل های پنجره‌‌های زمانی سخت.. 46

2-8-7-1-2-  مدل های پنجره‌های زمانی نرم. 46

2-9- جمع‌‌بندی.. 53

فصل سوم:روش تحقیق.. 55

3-1 مقدمه. 56

3-2 خصوصیات و فرضهای مدل.. 56

3-2-1-فرضیات.. 56

3-2-2 تعریف علائم و پارامترها 56

3-2-2-1 اندیسها 57

3-2-2-2 پارامترها 57

3-2-2-3 متغیرهای تصمیم‌گیری.. 58

3-2-2-4 مدل ریاضی.. 58

3-3 مروری بر الگوریتم ژنتیک (GA) 60

3-3-1 تعریف.. 60

3-3-2 گذری بر ژنتیک طبیعی.. 61

3-3-3 واژگان الگوریتم ژنتیک... 66

3-3-4 ساختار کلی الگوریتم ژنتیک... 67

3-3-5 مفاهیم کلیدی الگوریتم ژنتیک... 68

3-3-6 کدینگ... 69

3-3-7 ایجاد جمعیت اولیه. 71

3-3-8 اعمال ژنتیک... 71

3-3-8 -1 عمل تحول.. 72

3-3-8 -1 -1فضای نمونه گیری.. 72

3-3-8 -1 -2مکانیسم نمونه‌گیری.. 73

3-3-8 -1-4 نخبه گرایی.. 75

3-3-8 -2 عملگرهای ترکیبی.. 75

3-3-8 -2 -1 انواع عملگرهای ترکیبی.. 75

3-3-8 -2 -2 احتمال ترکیب... 78

3-3-8 -3 عملگرهای جهشی.. 79

3-3-8 -3 -1 انواع عملگرهای جهشی.. 80

3-3-9 تابع برازش... 81

3-3-10 روش اجرای الگوریتم ژنتیک... 82

3-4 ساختار پیشنهادی الگوریتم ژنتیک... 84

3-4 -1خوشه بندی ژنتیک... 84

3-4 -1-1 نمایش رشته(کروموزوم) 84

3-4-1 -2 ساخت جمعیت اولیه. 85

3-4-1 -3 محاسبه تابع برازش... 85

3-4 -1-3 انتخاب.. 85

3-4 -1-4 ترکیب... 86

3-4 -1-5 جهش... 86

3-4 -1-6 شرط توقف.. 87

3-4-2 الگوریتم ژنتیک... 87

3-4-2 -1 نحوه نمایش جواب‌ها 87

3-4-2 -2 تعریف میزان برازندگی.. 88

3-4-2 -3 مکانیزم انتخاب.. 89

3-4-2 -3 عملگر ترکیب... 89

3-4-2 -4 عملگر جهش... 91

3-5 الگوریتم K-Mean. 92

3-6 الگوریتم خوشه‌بندی فازی  (FCM) Fuzzy c-mean. 92

فصل چهارم:جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها 95

4-1 مقدمه. 96

4-2 ویژگی های نرم افزار. 96

4-3 مشخصات مسائل نمونه. 96

4-4 تعیین پارامترها 97

4-5 نتایج محاسباتی.. 97

4-6 جمع بندی.. 102

فصل پنجم:نتیجه گیری.. 103

5-1 نتیجه گیری.. 104

5-2 تحقیقات آتی.. 104

منابع ومآخذ. 106

 

 

 

 


فهرست جداول

جدول 1-1- مقایسه ارزش بخش حمل‌ونقل در تولید ناخالص ملی کشور در فاصله سال های 1370 و 1386 به قیمت های ثابت (میلیارد ریال) 4

جدول 2-1 مروری بر ادبیات مسأله مسیریابی وسیله نقلیه با پنجره زمانی.. 51

جدول 3-1 مقایسه الگوریتم ژنتیک با فرآیند تکامل طبیعی (ژن و همکاران،1997) 65

جدول 4-1-مقادیرپارامترهای الگوریتم ژنتیک... 97

جدول 4-2 جوابهای بدست آمده از روش های خوشه بندی K-Means و FCM و GA.. 98

جدول 4-3- جواب های بدست آمده در حالتهای با برگشت به انبار اولیه و بدون برگشت به انبار اولیه. 101

 

 


 

فهرست اشکال

شکل 1-2- شبکه حمل‌ونقل چند هدفه و مثال های اساسی آن (ظهرهوند،2011) 5

شکل 2-1- نمایی از مسأله فروشنده دوره گرد TSP(ظهره وند،2011) 11

شکل 2-2- نمایی ساده از مسأله MTSP(ظهره وند،2011) 11

شکل 2-3- مسأله VRP(ظهره وند،2011) 12

2-5-3- خصوصیات مسیرها 15

شکل 2-4- مسأله PVRP( ظهره وند،2011) 36

شکل 2-5-سرویس دهی در حالت TW سخت... 46

شکل 2-6- سرویس دهی در حالت TW نرم. 47

شکل2-7 ساختار کلی کار انجام شده. 53

شکل 3-1 تئوری داروین (ژن و همکاران،1997) 63

شکل 3-2- فضای کدینگ و فضای جواب (ژن و همکاران،1997). 70

شکل 3-3- قانونمند و موجه بودن(ژن،1997) 70

شکل 3-4-ماتریس نمایش جواب.. 88

شکل 3-5-شکل دیگر ازماتریس نمایش جواب.. 88

شکل 4-1مسیربهینه به  روشGA در p03. 99

شکل 4-2 مسیربهینه به  روشK-means در p03. 99

شکل 4-3 مسیربهینه به  روشFCMدر p03. 100

 

 دانلود پایان نامه حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه چند انبار با پنجره زمانی با استفاده از یک الگوریتم فرابتکاری کارآمد


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۳۳:۵۴ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه چند انبار با پنجره زمانی

انواع اصلی مسأله مسیریابی وسیله نقلیه

همانگونه که در بخش قبلی بحث شده است، نسخه اصلی VRP تعدادی از مفروضات از جمله، استفاده از یک ناوگان یکسان از ماشین‌ها، وجود یک انبار مرکزی، وجود تنها یک مسیر برای هر ماشین و غیره را شامل می‌شود. این دسته از محدودیت‌ها با معرفی محدودیت‌های اضافی می‌تواند از مسأله حذف گردند و محدودیت‌های زیادی که مسأله را بیشتر به واقعیت نزدیک می‌کند به آن افزوده شد. این تغییر سبب افزایش پیچیدگی مسأله می‌گردد، همچنین با محدود ساختن سبب طبقه‌بندی اینگونه مسائل توسعه یافته تحت یک مسأله NP-hard می‌گردد. در این بخش این مسائل تعمیم داده شده را می توان در دسته‌های زیر مورد مطالعه قرار داد.

مسیریابی وسیله نقلیه باظرفیت محدود وسایل نقلیه
مسیریابی وسیله نقلیه با ناوگان ناهمگن
مسیریابی وسیله نقلیه با تقسیم تحویل
مسیریابی وسیله نقلیه باتحویل و جمع آوری
مسیریابی دوره‌ای وسیله نقلیه
مسیریابی وسیله نقلیه چند انبار
مسیریابی وسیله نقلیه بادر نظر گرفتن پنجره زمانی


2-8-1- مسیریابی وسیله نقلیه باظرفیت محدود وسایل نقلیه

در مسائل مسیریابی وسیله نقلیه باظرفیت محدود وسایل نقلیه[1] (CVRP) کلیه نقاط دارای تعداد مشخصی از میزان تقاضا هستند همچنین وسایل نقلیه‌ای که از نقطه مبدأ حرکت می‌کنند نیز دارای یک ظرفیت محدود برای سرویس‌دهی هستند، تابع هدف اینگونه مسائل مانند تابع هدف مسأله VRP کلاسیک به کمینه‌سازی کل هزینه‌ها، شامل هزینه‌های طی مسیر و وسایل نقلیه می باشد. در این نوع مسائل برای وسایل نقلیه حداکثر ظرفیتی به نام "C" تعریف می‌شود که جمع کل تقاضای هر گره نباید از آن بزرگتر شود.

با توجه به میزان ظرفیت هر وسیله نقلیه دو گونه CVRP تعریف می‌شود:

مسیریابی وسایل نقلیه با دیدگاه ظرفیت محدود یکسان برای تمامی وسایل نقلیه[2](SCVRP)  که در این حالت کلیه وسایل نقلیه باهم یکسان ومشابه خواهد بود.
مسیریابی وسایل نقلیه با دیدگاه ظرفیت محدود غیر‌یکسان برای وسایل نقلیه(ACVRP) [3] که در این حالت ظرفیت وسایل نقلیه غیر‌یکسان بوده و در نتیجه انتخاب خودرو برای مسیرهای مختلف تابع ظرفیت آن خواهد بود.(شریعت،2004).


2-8-2- مسأله مسیریابی وسایل نقلیه با ناوگان ناهمگن

مسأله مسیریابی وسایل نقلیه با ناوگان ناهمگن[4] (HFVRP) شکل دیگری از VRP است که در آن نیازی نیست که کلیه ماشین‌های ظرفیت، هزینه ثابت و متغیر برابری داشته باشند. ما می‌توانیم یک مجموعه از مشتری‌ها، N، و یک تعداد معین از انواع ماشین‌ها، M، را داشته باشیم؛ بطوریکه هر دسته از ماشین‌ها دارای یک ظرفیت ، یک هزینه ثابت ، و یک واحد هزینه متغیر  داشته باشند (m=1,…,M). در VRP کلاسیک، هر مشتری تنها می‌بایست توسط یک ماشین سرویس داده شود، هر ماشین می‌بایست سفر خود را از انبار مرکزی آغاز و به همانجا ختم کند و ظرفیت ماشین و حداکثر زمان هر سفر نمی‌بایست از حد خود تجاوز کنند. هدف HFVRP حداقل نمودن کلیه هزینه‌ها شامل هر دو هزینه‌های ثابت و متغیر بهره‌گیری از ماشین‌ها است. این ایده تنها مربوط به مسیریابی نمی‌شود، بلکه ترکیب ناوگان ماشین‌ها را نیز در نظر دارد. تحقیقات موجود در ادبیات موضوع برای حل انواع HFVRP بر روی توسعه الگوریتم‌های ابتکاری بجای روش‌های دقیق متمرکزند. آنها را می‌شود در دو دسته کلی قرار داد: روش‌های ابتکاری کلاسیک که اکثرا از الگوریتم‌های ابتکاری VRP ساده برگرفته شده‌اند، و روش‌های فراابتکاری.

گلدن و همکاران در سال 1984، برای نخستین بار یک الگوریتم ابتکاری را برای حل HFVRP معرفی کردند. آنها روش‌های ابتکاری مختلفی را بر اساس روش پس‌انداز[5] کلارک و رایت، بمانند الگوریتم تور اصلی ژیلت و میلر، ایجاد کردند. جدیدترین روش ابتکاری معرفی شده، عبارت است از الگوریتم رناد و باکتور، که تا به امروز یکی از برترین دستورالعمل‌ها حل است، با این حال زمان حل آن طولانی است. این روش با تولید یک مجموعه بزرگ از مسیرها آغاز بکار می‌کند؛ سپس از میان آنها، آنهایی را که محدودیت مسأله را با کمترین هزینه برآورده می‌سازد، با استفاده از روش دقیق ولی چندجمله‌ای الگوریتم تقسیم‌بندی مجموعه برمی‌گزیند (رفیعی،2010).

به تازگی، روش‌های فرابتکاری بیشتری برای حل HFVRP پیشنهاد شده‌اند. در سال 1996 عثمان و صالحی، در سال1999 گندرائو و همکاران، ودر سال 2002واسان و عثمان، روش‌هایی را که امروزه تحت نام OS، GLMT، و WO شناخته شده‌اند، معرفی کرده‌اند. تمامی این الگوریتم‌ها بر اساس روش جستجو ممنوعه استوارند. در الگوریتم OS یک جواب اولیه بر اساس روش ابتکاری صالحی و راند، تولید شده و سپس با استفاده از یک روش جستجو ممنوعه در حافظه کوتاه مدت بهبود می‌یابد (رفیعی،2010).

الگوریتم GLMT به مراتب پیچیده‌تر است و نیازمند استفاده از GENIUS، که توسط گندرائو و همکارانش، برای TSP، توسعه یافته است. الگوریتم WO، متغیر‌های گوناگونی را که از روش‌های مختلف جستجوی همسایگی بدست آمده، با یکدیگر مقایسه می‌کند (رفیعی،2010).

در سال 2008 پاراسکوپولوس و همکارانش، مسأله مسیریابی ناوگان غیریکسان به همراه پنجره زمانی را به منظور حداقل نمودن هزینه نهایی جابجایی، در نظر گرفته‌اند. برای حل مسأله یک الگوریتم دو مرحله‌ای بر اساس روش جستجو ممنوعه ترکیبی با الگوریتم جستجو همسایگی متغیرها[6] (VNS)، بکار گرفته شده است. در اولین مرحله، راه‌حل‌های اولیه گوناگونی بر اساس الگوریتم ساختاری نیمه‌موازی تولید می‌شود. سپس، یک دستورالعمل حذف مسیر برای کاهش تعداد خودروها مورد استفاده قرار می‌گیرد. سرانجام، یک زیرمجموعه از راه‌حل‌ها با کیفیت‌تر برای بهبود انتخاب می‌شوند. در مرحله بعدی، یک الگوریتم جستجوعه ممنوعه همسایگی برای کاهش هزینه کلی جابجایی مسیرهای انتخابی در اولین مرحله، مورد استفاده قرار می‌گیرد. ایمران و همکارانش در سال 2009، یک VNS را برای حل HFVRP ارائه دادند. جواب اولیه در سه مرحله ایجاد می‌شود. ابتدا یک تور اصلی بر اساس الگوریتم جاروب ایجاد می‌شود. سپس تور ایجاد شده توسط روش 2-opt ارائه شده توسط لین، بهبود می‌یابد. سرانجام، بر مبنای هزینه شبکه ایجاد شده با استفاده از الگوریتم دیجکسترا[7] اندازه ناوگان بهینه محاسبه می‌شود. یک روش بر مبنای دیجکسترا، و تنوع‌سازی بعد از مرحله جستجوی محلی برای بهبود کیفیت جواب‌های بدست آمده و بررسی سایر مناطق در ناحیه جواب بکار می‌روند. لیو و همکارانش در سال 2009، یک الگوریتم ژنتیک موثر را برای حل یک HFVRP ترکیبی ارائه کردند. در الگوریتم پیشنهادی آنها ابتدا، یک مجموعه از جواب‌های اولیه توسط دو روش ساختاری مختلف پس‌انداز، و جاروب ایجاد می‌شوند. هر جواب اولیه به شکل یک کروموزوم متناظر آن در می‌آید. سپس در یک تعداد از پیش مشخص تکرار، دو جواب به عنوان والدین برای تولید نسل‌های بعدی بر مبنای روش انتخاب مسابقه‌ای، به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند. سپس تعداد مطلوبی از نسل بعدی در مرحله تولید مجدد بوسیله عملگر تقاطع ایجاد می‌شوند. نسل بعدی سپس جستجوهای محلی تغییر داده می‌شود تا کیفیت آنها بهبود یابد (رفیعی،2010).

.دانلود پایان نامه حل مسئله مسیریابی وسایل نقلیه چند انبار با پنجره زمانی با استفاده از یک الگوریتم فرابتکاری کارآمد

[1] Capacity Vehicle Routing Problem

[2] Symmetric CVRP

[3] Asymmetric CVRP

[4] Heterogeneous Fleet VRP(HFVRP)

[5] Saving Method (SM)

[6] Variable Neighborhood Search Algorithm(VNSA)

[7] Dijkstra Algorithm(DA)


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۲۷:۲۳ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

دلایل استفاده از لجستیک معکوس

به طور عمومی و سنتی تولید کنندگان در قبال تولیدات خود پس از توضیع و سپس مصرف توسط مصرف کنندگان، هیچ گونه احساس مسئولیتی نمی کنند و تعهدی را در قبال تولیدات خود نمی پذیرند. اما امروزه حجم محصولات تولیدی مصرف شده خسارات قابل ملاحظه ای را در جهت تخریب محیط زیست به بار آورده است و همگان اعم از مصرف کنندگان و مسئولان نگران وضعیت محیط زیست خود هستند وبا دغدغه فراوان، روند رو به بهبودی را برای وضعیت محیط زیست خود دنبال می کنند. به نحوی که همگان از تولید کنندگان انتظار دارند تا هزینه ضایعات و جمع آوری زباله های ناشی از تولیدات خود را بپذیرند و یا حداقل ضایعات کالاهای مصرف را کاهش دهند.

این توجه روز افزون به مدیریت ضایعات و وضع قوانین جدید در خصوص ضایعات محصولات تولیدی، تولید کنندگان را به سمت بهبود فرایند تولید کشانده است. با توجه به هزینه های بالای پاکسازی محیط زیست، بیشتر شرکت های تولیدی در اروپا و آمریکا مسئولیت جمع آوری، پخش و به روز کردن کالاهای دست دوم تولیدی خود را بر عهده گرفته اند.

از اهداف لجستیک معکوس، فراهم کردن رضایتمندی مشتری می باشد. بدین معنا که مشتری پس از تامین نیاز هایش  از سیستم لجستیکی مورد انتخاب خود احساس امنیت کرده مطمئن باشد که در صورت وجود هر گونه عیب و نقص در کالای توزیع شده که از ناحیه یکی از فرایند های تولید، توزیع و یا انبار ناشی شده باشد به وسیله استقرار لجستیک معکوس قابل پذیرش و رفع شدن است و به صورت منظم، اقلام کالاهای توزیع شده ای که برای مصرف کننده یا مشتری قابل استفاده نیستند در زنجیره تامین به وسیله سیستم توزیع معکوس جمع آوری شده و توسط یکی از مراحل بهبود مستمر لجستیک معکوس در کمترین زمان ممکن برای مصرف کالا و اقلام مطلوب به مشتری باز گردانده می شود. بنابر این عمده دلایل فعال شدن سازمانها در لجستیک معکوس عبارتند از (خداویردی، 1389):

قوانین و مقررات زیست محیطی که ساز مانها را وادار می کند تا کالا ها و محصولات زائد خود را جمع آوری کرده و در رفتار تولیدی اینده خود مراقبت بیشتری کنند.
مزایای اقتصادی استفاده از کالاهای عودت داده شده در فرایند تولید به جای پرداخت هزینه انهدام ضایعات کالای دسته دوم وافزایش آگاهی های زیست محیطی مصرف کنندگان بدیهی است که مصرف مجدد وطولانی مدت محصولات به هر طریق ممکن جزء دید گاه های اقتصادی اجتماعی و زیست محیطی سودمند به حساب می آید.
مصرف کنندگان و مشتریان سیستم لجستیکی از استقرار لجستیک معکوس به شدت استقبال می کنند و این بدلیل سود نهفته ای است که در اثر استقرار لجستیک معکوس نماید مزایایی چون احساس امنیت خاطر از سالم بودن کالا ضمانت سیستم  برای کالا ها و اقلام توزیع شده و تقبل هزینه های ناشی از سالم نبودن کالا و اقلام.
2-10-6- آموزش و پژوهش

مباحث جدید مدیریتی برای تبدیل شدن به یک فرهنگ در سازمان، نیازمند خط و مشی های صریح و آموزش و پژوهش در این حوزه می باشند. در واقع پیاده سازی مدیریت زنجیره تامین سبز نیازمند همکاری اجزای زنجیره تامین برای کاهش صدمات زیست محیطی در طول زنجیره تامین می باشد. یکی از راههای مؤثر برای همسو کردن اجزای زنجیره تامین حضور در سمینارها و کنفرانس های زیست محیطی برای بررسی اهمیت زنجیره تامین سبز و ارائه راهکارهای نوین در این زمینه می باشد.

سازمان هایی که از استراتژی بر پایه نوآوری در مدیریت زنجیره تامین سبز استفاده می کنند سعی دارند با ایجاد نوآوری در طراحی و تولید محصولات سبز و قابل بازیافت علاوه بر کاهش هزینه های تخریب محیط زیست از استراتژی تمایز نیز استفاده کنند. ترکیب همزمان این دو استراتژی مزیت رقابتی را برای شرکت به همراه خواهد داشت. در توسعه محصولات سبز، ابتکار امری ضروری          می باشد و شامل شناسایی مواد جایگزین (برای مثال استفاده از مواد سازگار با طبیعت در بسته بندی ها)، خلق طراحی های صرفه جویی انرژی، و ارتقای کارایی انتقال انرژی می شود. همه این اقدامات تکیه بر تلاش های مشترک و نوآورانه میان صنعت و تامین کنندگان می باشد (گوپتا و وانگ،1393، ص. 29).

شرکت های SONY و DELL با ایجاد محیط هایی برای پژوهش و نوآوری های سبز، به دنبال کمینه کردن اثرات نهایی محصولات خود می باشند (گوپتا و وانگ،1393، ص. 29).

2-10-7- مدیریت زیست محیطی

در این بعد سعی بر آن است که مدیریت زیست محیطی داخل سازمان بررسی شود. همانطور که در بخش های پیشین اشاره شد  مدیریت زیست محیطی بدین مفهوم است که واحد های تولیدی و بخش های وابسته به آنها به طور پیوسته و بدون نظارت بخش های زیست محیطی سازمان، اهداف زیست محیطی را اجرا کنند و مفهوم این امر آن است که (خداویری، 1389):

استاندارد ها و خط مشی های رسمی زیست محیطی توسط تمام کارکنان آموخته و درک شود.
ملزومات قانونی آن مورد بازنگری قرار گیرد.
آموزش های مناسب انجام گیرد.
اسناد مورد نیاز موجود و قابل کنترل باشد.
حمایت از زنجیره تامین سبز توسط مدیران ارشد و میانی و اخذ گواهینامه مدیریت زیست محیطی مانند ایزو 14000 می تواند تضمینی برای تداوم اهداف زیست محیطی شرکت ها باشد. در واقع با حمایت و بازنگری مدیران در برنامه زیست محیطی، افراد و واحدهای مختلف سازمان به اهداف زیست محیطی همانند دیگر اهداف سازمان اهمیت می دهند و مسائل زیست محیطی را در مأموریت سازمان می گنجانند. بحث سبز بودن با استراتژی های سازمان ترکیب شده و کلیه فعالیت های اجرایی سازمان با در نظر گرفتن رعایت اصول مدیریت زنجیره تامین سبز انجام خواهد شد.

همچنین می توان تعدادی از فعالیت های اجرایی لازم در زمینه مدیریت زیست محیطی برای دستیابی به مدیریت زنجیره تامین سبز را در بندهای زیر خلاصه نمود:

وجود خط مشی و سیاست مدون در حوزه محیط زیست و مسئولیت اجتماعی سازمان (آریف[1] و همکاران، 2009)
بازنگری مدیریت در برنامه های زیست محیطی سازمان (خداویری، 1389)
بکارگیری اصول مدیریت کیفیت جامع (وو[2] و همکاران، 1995)
تنظیم ضوابط و معیارهای لازم جهت کاهش مصرف انرژی و استفاده از انرژی های پاک (کتزاب[3] و همکاران، 2011)
     [1] Arif

     [2] Wu

     [3] Kotzab


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۲۰:۵۴ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مهندسی صنایع

لینک خرید و دانلود پایان نامه :

شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

 

استاد راهنما:

دکتر مجید رفیعی

پژوهشگر:

حمید عبدالملکی

 

اسفند ماه 1393

 

 

 

چکیده

امروزه مدیریت زیست محیطی با تاکید بر حفاظت از محیط زیست به یکی از مهم ترین مسائل مشتریان، دولت ها، صنایع و رقبا تبدیل شده و فشارهای بین المللی و جهانی، سازمان ها را ملزم به تولید محصولات و خدمات سازگار با محیط زیست کرده است. این چالش منجر به ایجاد مفهوم جدیدی به نام مدیریت زنجیره سبز در حوزه کسب و کار شده که ترکیبی از تفکر محیطی و زنجیره تامین است. هدف این تحقیق شناسایی شاخص های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز و ارائه چارچوبی در این راستا به منظور پیاده سازی، سنجش و مقایسه میزان سبز بودن صنایع تولیدی علی الخصوص صنعت مواد غذایی می باشد. این تحقیق در سه فاز متفاوت صورت گرفته است؛ در فاز نخست مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با مطالعه متون علمی و کسب نظر خبرگان استخراج شده (شامل هفت بعد: تامین کننده و خرید سبز، طراحی و بسته بندی سبز، تولید سبز، توزیع و بازاریابی سبز، لجستیک معکوس، مدیریت زیست محیطی و آموزش و پژوهش و 29 شاخص) و مبنای تهیه پرسشنامه قرار گرفته است. در فاز بعدی مؤلفه های استخراج شده به روش تحلیل سلسله مراتبی فازی و کسب نظر خبرگان صنعت مواد غذایی، اولویت بندی می شوند. و در نهایت با استفاده از روش تاپسیس فازی، سه شرکت صنعت مواد غذایی کاله، پاک و لینا نیک مورد سنجش قرار گرفتند. نتایج حاکی از آن است که شرکت های کاله، لینا نیک و پاک به ترتیب رتبه اول تا سوم را از نظر سبز بودن به دست آوردند. و در پایان سعی شده است راهکارها و تحلیلی از نتایج بدست آمده ارائه شود.

واژگان کلیدی: مدیریت زنجیره تامین، مدیریت زنجیره تامین سبز، سیستم مدیریت زیست محیطی، تصمیم گیری های چند معیاره فازی

 


فهرست مطالب

فصل اول: کلیات تحقیق.. 1

1-1- مقدمه: 2

1-2- بیان مسئله و اهمیت موضوع. 3

1-2-1- صنعت مواد غذایی.. 4

1-3- اهداف تحقیق.. 5

1-4- تاریخچه مدیریت زنجیره تامین سبز و مسائل زیست محیطی.. 5

1-5- سوالات تحقیق.. 7

1-6- روش انجام تحقیق.. 7

1-7- روش گردآوری اطلاعات... 8

1-8- جامعه و نمونه آماری.. 8

1-9- جنبه های نوآورانه تحقیق.. 9

1-10- اصطلاحات و واژگان کلیدی.. 9

فصل دوم: ادبیات تحقیق.. 11

2-1- تاریخچه مدیریت زنجیره تامین.. 12

2-2- ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺎﻣﯿﻦ و مفاهیم آن.. 13

2-3- اهداف مدیریت زنجیره تامین.. 15

2-4- فرایندهای مدیریت زنجیره تامین.. 16

2-5- راﻫﺒﺮد زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺎﻣﯿﻦ.. 17

2-6- مفهوم پایداری.. 18

2-6-1- اثر متقابل مدیریت زنجیره تامین و پایداری.. 21

2-6-2- توسعه پایدار 21

2-6-3- مدیریت زنجیره تامین پایدار 23

2-7- مسئولیت اجتماعی سازمان.. 24

2-7-1- تعریف مسئولیت اجتماعی.. 25

2-8- سیر تکاملی مدیریت محیط زیست... 26

2-8-1- معرفی استاندارد ایزو 14000. 28

2-8-2- سیستم مدیریت زیست محیطی.. 29

2-8-3- استاندارد ارزیابی عملکرد زیست محیطی.. 30

2-8-4- استاندارد های برچسب گذاری زیست محیطی.. 30

2-8-5- جنبه های زیست محیطی در استاندارد محصول.. 30

2-9- مدیریت زنجیره تامین سبز. 30

2-9-1- مفاهیم و تعاریف مدیریت زنجیره تامین سبز. 31

2-9-2- توسعه مدیریت زنجیره تامین سبز. 33

2-9-3- ارزیابی چرخه عمر. 37

2-9-4- تاثیرات مدیریت زنجیره تامین سبز بر استراتژی های صنعت... 38

2-9-5- مصرف سبز. 39

2-9-6- مزایای پیاده سازی سیستم مدیریت زنجیره تامین سبز. 41

2-9-7- موانع پیش رو جهت دستیابی به مدیریت زنجیره تامین سبز. 44

2-10- مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز. 46

2-10-1- خرید سبز. 46

2-10-1-1- سیستم مدیریت زیست محیطی تامین کنندگان.. 47

2-10-2- طراحی و بسته بندی سبز. 50

2-10-2-1- بسته بندی سبز. 50

2-10-3- تولید سبز. 52

2-10-4- لجستیک سبز. 53

2-10-5- لجستیک معکوس.... 54

2-10-5-1- دلایل استفاده از لجستیک معکوس.... 57

2-10-6- آموزش و پژوهش.... 58

2-10-7- مدیریت زیست محیطی.. 59

2-11- پیشینه تحقیق.. 60

2-11-1- مطالعات خارجی.. 60

2-11-2- مطالعات داخلی.. 63

2-12- صنایع غذایی.. 65

2-12-1- مصرف انرژی و سوخت... 67

2-12-2- آلودگی آب در اثر صنایع غذایی.. 68

2-12-3- بسته بندی مواد غذایی.. 69

2-13- معرفی شرکت های مورد مطالعه. 70

2-13-1- معرفی شرکت لینا 70

2-13-1-1- چشم انداز 71

2-13-1-2- خط و مشی کیفیت... 72

2-13-1-3- سیستم مدیریت زیست محیطی.. 73

2-13-1-4- جوایز و تندیس ها 73

2-13-2- معرفی شرکت کاله. 74

2-13-2-1- نوآوری و تنوع. 74

2-13-2-2- کیفیت و سلامت... 74

2-13-2-3-گستردگی.. 75

2-13-2-4- خط و مشی کیفیت و سیستم مدیریت زیست محیطی.. 75

2-13-2-5- افتخارات... 77

2-13-3- معرفی شرکت پاک... 77

2-14- تصمیم گیری های چند معیاره (MCDM) 78

2-14-1- ارزیابی و بررسی مدل های MADM... 80

2-14-2- تصمیم گیری های چند معیاره فازی (FMCDM) 81

2-15- مروری بر مفاهیم و تعاریف تئوری فازی: 82

2-15-1- مجموعه های فازی.. 82

2-16- نتیجه گیری.. 85

فصل سوم: روش شناسی تحقیق.. 91

3-1- مقدمه. 92

3-2- روش تحقیق.. 92

3-3- مراحل تحقیق.. 94

3-4- روش گردآوری داده ها و اطلاعات... 96

3-4-1- شناسایی مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز. 97

3-4-2- طراحی پرسشنامه. 97

3-5- جامعه و نمونه آماری.. 98

3-6- اعداد فازی.. 99

3-6-1- اعداد فازی مثلثی.. 99

3-7- تحلیل سلسله مراتبی بوکلی.. 101

3-8- روش بررسی سازگاری.. 103

3-9- روش تاپسیس.... 106

3-9-1 روش تاپسیس فازی.. 107

3-10- متغیرهای زبانی.. 110

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل.. 113

4-1- متغیرهای جمعیت شناختی.. 114

4-2- محاسبات فرآیند غربالگری شاخص های پژوهش.... 115

4-3- تجزیه و تحلیل پرسشنامه ب... 119

4-4- تجزیه و تحلیل پرسشنامه ج.. 134

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات... 144

5-1- مقدمه و نتایج شناسایی و غربالگری مؤلفه ها 145

5-2- نتایج حاصل از پرسشنامه ب به روش تحلیل سلسله مراتبی فاز بوکلی.. 148

5-3- نتایج حاصل از پرسشنامه ج به روش تاپسیس فازی چانگ.... 150

5-4- بحث و پیشنهادات کاربردی.. 151

5-5- پیشنهادات برای تحقیقات آتی.. 156

منابع.. 157

ضمائم.. 165

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

جدول2-1 موانع پیشرو جهت دستیابی به مدیریت زنجیره تامین سبز. 45

جدول 2-2 ابعاد و شاخص های شناسایی شده مدیریت زنجیره تامین سبز. 85

جدول3-1 شاخصهای تصادفی (RI) 105

جدول 3-2 واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها 111

جدول 3-3 واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها 112

جدول 4-1 متغییرهای جمعیت شناختی... 114

جدول 4-2 فرآیند غربالگری شاخص های پژوهش...... 116

جدول 4-3 واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها 120

جدول4-4 میانگین مقایسات زوجی معیارها 122

جدول 4-5 میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای تامین کننده و خرید سبز. 123

جدول 4-6 میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای طراحی و بسته بندی سبز. 124

جدول 4-7 میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای تولید سبز. 124

جدول 4-8 میانگین مقایسات زوجی زیرمعیارهای توزیع و بازاریابی سبز. 125

جدول 4-9 میانگین مقایسات زوجی مدیریت زیست محیطی... 126

جدول 4-10 میانگین مقایسات زوجی آموزش و پژوهش و فرهنگ سازی... 127

جدول 4-11 میانگین مقایسات زوجی لجستیک معکوس..... 128

جدول 4-12 میانگین هندسی نرمالیزه شده معیارها 129

جدول 4-13 میانگین هندسی نرمالیزه شده تامین کننده و خرید سبز. 129

جدول 4-14 میانگین هندسی نرمالیزه شده طراحی و بسته بندی سبز. 130

جدول 4-15 میانگین هندسی نرمالیزه شده تولید سبز. 130

جدول 4-16 میانگین هندسی نرمالیزه شده توزیع و بازاریابی سبز. 130

جدول 4-17 میانگین هندسی نرمالیزه شده مدیریت زیست محیطی... 131

جدول 4-18 میانگین هندسی نرمالیزه شده آموزش و پژوهش و فرهنگ سازی... 131

جدول 4-19 میانگین هندسی نرمالیزه شده لجستیک معکوس..... 131

جدول 4-20 ماتریس اوزان نهایی معیار ها نسبت به مدیریت زنجیره تامین سبز. 132

جدول 4-21 وزن نهایی زیر معیارها 132

جدول 4-22 واژه های کیفی و اعداد فازی متناظر با آنها 135

جدول 4-23 بردار وزن معیارها 135

جدول 4-24 ماتریس تصمیم گیری... 136

جدول 4-25 ماتریس بی مقیاس فازی... 138

جدول 4-26 ماتریس تصمیم بی مقیاس وزن دار. 140

جدول4-27 رتبه بندی گزینه ها 143

جدول 5-1 رتبه بندی نهایی معیارهای مدیریت زنجیره تامین سبز. 148

جدول 5-9 اوزان نهایی زیر معیار ها 148

جدول 5-10رتبه بندی گزینه ها 150

جدول5- 4 وزن نهایی زیرمعیارهای تولید سبز. 166

 


 

فهرست نمودارها

نمودار 2-1 مقالات با موضوع پایداری در حوزه های مختلف در سال 2006 ................................................19

نمودار 2-2 افزایش استفاده از مفهوم پایداری در در ادبیات مدیریت .............................................................20

نمودار 2-3 سهم صنایع غذایی از مصرف برق در سال 1389............................................................................67

نمودار 2-4 توزیع بسته بندی مواد غذایی در سراسر کشور................................................................................68

نمودار 2-5 مواد اولیه مورد استفاده در بسته بندی صنایع غذایی....................................................................69

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل ها

شکل 2-1 ساختار زنجیره تامین...............................................................................................................................13

شکل 2-2 جریان های زنجیره تامین.......................................................................................................................14

شکل 2-3 ابعاد توسعه پایدار......................................................................................................................................24

شکل 2-4 سیر تکاملی زنجیره تامین سبز..............................................................................................................35

شکل 2-5 فرآیند استقرار محصولات در زنجیره تامین حلقه بسته...................................................................55

شکل 2-6 مدل های تصمیم گیری در MADM.................................................................................................83

شکل 3-1 مراحل انجام تحقیق ................................................................................................................................94

شکل 3-2 عدد فازی مثلثی........................................................................................................................................99

شکل 4-1 ساختار سلسله مراتبی تحقیق ...........................................................................................................120

شکل 5-1 مدل مفهومی پژوهش...........................................................................................................................144

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

 

 

 


1-1- مقدمه:

با جهانی شدن اقتصاد و افزایش رقابت و توسعه فناوری اطلاعات، بازار عرضه محور به بازار تقاضا محور تبدیل شده است و سازمانها برای حفظ بقای خود در محیط رقابت جهانی به اهمیت ارضای نیاز مشتری پی بردند و همچنین دریافتند که ارضای نیاز مشتری نه فقط بوسیله محصول نهایی بلکه توسط تمام عناصری که در آماده سازی و ساخت و تحویل محصول به مشتری نقش دارند، انجام می شود. به این ترتیب مدیریت زنجیره تامین[1] اهمیت پیدا می کند. مدیریت زنجیره تامین به دنبال بیشینه کردن سود و یا کمینه کردن هزینه در سازمان می باشد. اما این موضوع تأثیر منفی سازمان بر محیط مثل از بین رفتن منابع، تخریب زیست بوم و تخریب محیط که تضمین کننده توسعه پایدار است، را نادیده می گرفت تضمین توسعه ی پایدار هر کشور منوط به حفظ و استفاده بهینه از منابع محدود و غیر قابل جایگزین می باشد و اقدامات گوناگونی برای مواجهه با این مسئله توسط دولت ها انجام گرفته که از جمله ی آنها استفاده از مواد خام سازگار با محیط زیست در مراکز تولیدی و صنعتی، کاهش استفاده از منابع انرژی فسیلی و نفتی و استفاده مجدد ضایعات می باشد. تسریع قوانین و مقررات دولتی جهت اخذ استانداردهای زیست محیطی و تقاضای رو به رشد مصرف کنندگان برای عرضه محصولات سبز به زنجیره تأمین که تمام فعالیت های مرتبط با جریان کالا از مرحله ی ماده خام تا تحویل کالا به مصرف کنندگان نهایی را در بر می گیرد، موجب ظهور مفهوم جدید به نام مدیریت زنجیره تأمین سبز[2] شده است. در واقع مدل مدیریتی زنجیره تأمین سبز، جهت حفاظت از محیط زیست می باشد و شرکت ها با استفاده از آن می توانند تأثیرات منفی زیست محیطی را کاهش داده و به استفاده مطلوب از منابع و انرژی دست یابند.

 

1-2- بیان مسئله و اهمیت موضوع

افزایش نگرانی ها در مورد هشدار های محیطی، تولید کننده ها را وادار کرده تا در جهت ایجاد راه کارهایی در زمینه مدیریت محیطی تلاش کنند. دیدگاه هایی نظیر مدیریت زنجیره تأمین سبز، بهره وری سبز، تولید پاک تر و سیستم ها ی مدیریت محیطی برای فعالیت های مدیریت سبز به کار گرفته شده اند (ژو و همکاران[3]، 2008)  در این میان، از آنجا که اثرات نا مطلوب محیطی در همه مراحل چرخه عمر محصول، اتفاق می افتد و مدیریت برنامه ها و عملیات محیطی به داخل مرز های سازمان محدود نمی شود، دیدگاه مدیریت زنجیره تأمین سبز به عنوان دیدگاهی جامع که همه جریانات از تأمین کنندگان به تولید کنندگان و در نهایت به مصرف کنندگان را در بر می گیرد، مورد توجه بسیاری قرار گرفته است (ژو و همکاران، 2008).

با توجه به تاکیدی که در سازمان ها بر بهره وری با هدف استفاده صحیح و موثر از منابع در راستای اهداف سازمانی شده است و نیز با توجه به الزاماتی که قوانین ملی و بین المللی و همچنین تقاضای مشتریان در مورد مسائل زیست محیطی دارند یک مصالحه و سازشی مناسب بین اهداف دوگانه رشد اقتصادی و حفاظت از محیط زیست به وجود آمده است، که باعث شده است امروزه از زنجیره تامین سبز به عنوان یک سلاح استراتژیک جهت کسب مزیت رقابتی پایدار استفاده شود.

از این رو تضمین و استمرار توسعه پایدار هر کشوری منوط به حفظ و استفاده بهینه از منابع محدود و غالبا غیر قابل جایگزین طبیعی آن می باشد. زنجیره تامین نیز که تمام فعالیتهای مرتبط با جریان تبدیل کالا از مرحله ماده خام تا تحویل کالا به مصرف کنندگان نهایی، بانضمام جریان اطلاعات در سرتاسر زنجیره تامین را در بر می گیرد، تاثیر بالقوه مهمی بر محیط زیست خواهد داشت. مدیران زنجیره تامین بدنبال تحویل سریعتر کالا و خدمات، کاهش زمان تاخیر، کاهش هزینه و افزایش کیفیت می باشند (طاهری، 1385).

اکنون شرکت ها به طور روز افزون در می یابند که مدیریت محیط زیست یک موضوع کلیدی استراتژیک با توان بالقوه برای تاثیر پایا بر عملکرد سازمانی است. برای مثال تعداد زیادی از       شرکت ها ISO14001 را (استاندارد سیستم مدیریت محیط زیست) در سازمان های خود پیاده سازی و اجرا کرده اند.

در آینده انتظار می رود که همه شرکت ها نیازمند استراتژی هایی، برای کاهش تاثیرات محصولات و خدماتشان بر محیط زیست باشند. (لویس و گرتساکی[4]، 2001) تحقیقات و تجربیات نشان می دهند که رابطه نزدیک بین کیفیت محصولات تولید شده و عملکرد زیست محیطی آنها، بر مشتریان جهانی تاثیر گذار می باشد. همچنین این تحقیقات نشان می دهند که چگونه عملکرد مدیریتی شرکتها می تواند تاثیر بیشتری بر رقابت های بین شرکت ها بگذارد. بنابراین مدیریت زنجیره تامین سبز استراتژی مهمی برای کمک به شرکت ها به منظور دستیابی به منافع و بازار های وسیع تر، همراه با کاهش تاثیرات و ریسک های زیست محیطی می باشد، در حالی که همراه با این اقدامات راندمان کاری خود را هم بالاتر می برند. به همین دلیل تحقیقات زیادی برای شناخت ابعاد و معیارهای مدیریت زنجیره تامین سبز صورت گرفته است که می تواند چارچوبی برای ارزیابی سبز بودن زنجیره تامین صنایع مختلف باشد.

1-2-1- صنعت مواد غذایی

در این میان نمی توان نقش واحدهای صنعتی صنایع غذایی را نادیده گرفت. امروزه با توجه به رشد فزاینده واحدهای صنعتی مواد غذایی و تنوع محصولات آنها نمی توان نقش زنجیره تامین آنها را از لحاظ آلودگی های زیست محیطی نادیده گرفت. برای مثال در کشور ما بیش از 10 هزار واحد تولیدی صنایع غذایی وجود دارد. نوع نیازهای انسان و منابع غذایی و پراکندگی آنها در جهان به حدی است که مبادله کالا و خدمات از کشور دیگر را اجتناب‌ناپذیر ساخته است. از سوی دیگر با افزایش جمعیت جهان و گرایش به استفاده از غذاهای آسان کاربرد ( مواد غذایی که به راحتی استفاده می شوند) دو عامل پیش برنده ی صنایع غذایی در آینده خواهد بود (فاطمی امین و مرتضایی، 1392، ص.23).

ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭ ﺻﻨﻌﺖ مواد غذایی ﺑـﻪ دلیل ﮐﻮتاه شدن ﺩﻭﺭﻩ عمر محصوﻻﺕ، افزایش بسته بندی ها و مواد مصرفی، سهم بالای مصرف انرژی و آب در فرآیند تولید ( ﺍﺯ ﺯﻣـﺎﻥ ﻃﺮﺍﺣـﻲ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺗﺎ ﻓﺮﻭﺵ ﺁﻥ)، آلودگی های آبی و خاکی با توجه به ماهیت این صنایع و ﻣﺘﻨﻮﻉ ﺷﺪﻥ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ، ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺯﻧﺠﻴره تامین این صنعت ﺍﺯ ﺣﺴﺎﺳـﻴﺖ ﺧﺎﺻـﻲ  ﺑﺮﺧـﻮﺭﺩﺍﺭ شده ﺍﺳـﺖ. ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺯﻳﺴﺖ محیطی ﺩﺭ زنجیره تامین تصمیمات متعددی ﻫﻤﭽﻮﻥ: ﻧﺤﻮﻩ حمل، منبع یابی، ﺍﻧﺘﺨاﺏ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ و... ﺭﺍ ﻣﺘﺎﺛﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺳﺎﺧﺖ.  لذا مسئله اصلی این تحقیق آن است که با شناسایی مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز و ارزیابی اهمیت آن در صنعت مواد غذایی، چارچوبی را برای پیاده سازی و سنجش میزان سبز بودن زنجیره تامین صنایع ارائه نماید.

      [1]  SCM: Supply Chain Management

      [2]  GSCM: Green Supply Chain Management

     [3] Zhuet al

      [4]  Lewis & Gretsakis


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۱۴:۲۲ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

اهداف تحقیق

آشنایی با مفاهیم و چارچوب مدیریت زنجیره تامین سبز
توجه به مدیریت زنجیره تامین سبز به عنوان یک مزیت رقابتی در عصر حاضر
شناسایی و تدوین مولفه های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز و اولویت بندی آن در صنعت مواد غذایی ایران
سنجش شرکت های مواد غذایی از نظر سبز بودن زنجیره تامین
تدوین متدولوژی کاربردی برای سنجش مدیریت زنجیره تامین سبز در صنایع
1-4- تاریخچه مدیریت زنجیره تامین سبز و مسائل زیست محیطی

تعداد زیادی از نویسندگان بر روی مدیریت زنجیره تامین سبز به عنوان یکی از محبوب ترین روش های در حال ظهور مدیریت زیست محیطی شرکت ها که در گذشته مطرح شده است کار کرده اند. ظهور این نوع ادبیات به سال 1990 برمی گردد، که با ظهور مدیریت زیست محیطی، شرکت ها متوجه محیط و مدیریت زنجیره عرضه گردیدند. تا قبل از سال 2000 مقالات کمی در زمینه مدیریت لجستیک،  مدیریت زنجیره تامین سبز و محیط زیست وجود داشت، ولی بعدها به خاطر مشکلات زیست محیطی و تهدید زندگی بشر تحقیقات زیادی در این زمینه صورت گرفت. با وجود گرم شدن هوا و نوسان قیمت نفت، تاکید بیشتری بر روی حفاظت محیط زیست می شود، و شروع تحقیقات بسیاری را در حوزه توسعه مفاهیم و تئوری های مدیریت زنجیره تامین سبز داشتیم. امروزه بسیاری از تلاش های تحقیقاتی بر بررسی بین عوامل سبز/ محیطی با عملکرد سازمان/ محیط زیست متمرکز شده اند (ابوقادر وجانسون، 2004).

ﻣﺼﺮف ﺳﺒﺰ اﺑﺘﺪا در اروﭘﺎ  ﺷﺮوع ﺷﺪ و در دﻫﻪ 1980 ﺑﻪ اوج ﺧﻮد رﺳﯿﺪ و اﯾـﻦ اﻣـﺮ در آﻟﻤـﺎن ﺷـﺪت ﺑﯿﺸـﺘﺮی داﺷـﺖ. ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ ﺣﻤﺎﯾﺖ از ﺗﻮﻟﯿﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻧﯽ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﻧﺪ ﮐﻪ درﺑﺎره ﻣﺴـﺎﺋﻞ زیست محیطی ﭘﺎﺳﺨﮕﻮ ﻫﺴﺘﻨﺪ. در ﻧﺘﯿﺠﻪ، ﻣﺼﺮف ﮔﺮاﯾﯽ ﺳﺒﺰ ﺑﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺤـﯿﻂ ﺑـﺮای ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺰﯾﺖ رﻗﺎﺑﺘﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ  شود. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺼـﺮف ﮔﺮایی ﺳـﺒﺰ ﺑـﺮ اﯾـﻦ اﻣـﺮ ﺗﺄﮐﯿﺪ دارد ﮐﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺳﺎزﮔﺎری ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﺸﺎن ﺑﺎ ﻣﻌﯿﺎرﻫـﺎی زﯾﺴـﺖ ﻣﺤﯿﻄـﯽ را ﺗﻀﻤﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪ.

ﺗﺮوﺑﺮﯾﺞ (2001)، تجربه شرکت  AMDرا در زﻣﯿﻨﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺄﻣﯿﻦ سبز بیان ﻣـﯽﮐﻨـﺪ. اﯾﻦ ﺷﺮﮐﺖ ﯾﮏ ﺷﺮﮐﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه رﯾﺰ ﭘﺮدازﻧﺪه و وﺳﺎﯾﻞ ﺣﺎﻓﻈـﻪ ﻧـﻮری اﺳـﺖ ﮐـﻪ در آن ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺄﻣﯿﻦ ﺳﺒﺰ از ﺳﺎل 1999 ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ و در راﺳـﺘﺎی اﺟـﺮای آن ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎﯾﯽ در ﺷﺮﮐﺖ  اﻧﺠﺎم ﻣﯽ ﺷﻮد؛ ﻧﻈﯿﺮ:

ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن در اﻣﺮ ﻃﺮاﺣﯽ ﺑﺮای ﻣﺤﯿﻂ، ﺳﻼﻣﺘﯽ و اﻣﻨﯿﺖ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.
ﺷﺮﮐﺖ و ﺗﺄﻣﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎنش ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ ﻓﺮﺻـﺖ ﻫـﺎﯾﯽ را ﺟﺴـﺘﺠﻮ ﻣـﯽﮐﻨﻨـﺪ ﺗـﺎ ﺿـﺎﯾﻌﺎت ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻨﺪی و تحویل را کاهش دهند.
ﻋﻠﯽ رﻏﻢ ﯾﮏ ﺳﺮی ﻣﺤﺪودﯾﺖ ﻫـﺎ ﮐـﻪ در ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻣﺠـﺪد از ﻣـﻮاد در ﻓﺮآﯾﻨـﺪ وﺟﻮد دارد، ﺷﺮﮐﺖ ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎی دﯾﮕﺮی را ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده ﻣﺠﺪد ﻣﻮاد ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ (شکاری، 1384).
1-5- سوالات تحقیق

مولفه های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز کدامند؟
اولویت بندی مؤلفه های اصلی مدیریت زنجیره تامین سبز در صنعت مواد غذایی کدامند؟
اولویت بندی و سنجش این مولفه ها از نقطه نظر اجرا چگونه است؟
استفاده از کدام یک از روش های تحلیل سلسله مراتبی نتیجه مطلوب تر و واقعی تری را ارائه می کند؟
جایگاه و وضعیت شرکت های مورد مطالعه با لحاظ مدل پیشنهادی مدیریت زنجیره تامین سبز چگونه می باشد؟
1-6- روش انجام تحقیق

روش ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده ﺷﺪه از ﻧﻮع ﻫﺪف، ﻛﺎرﺑﺮدی، از ﺣﻴﺚ ﺷﻴﻮه ی ﮔﺮدآوری داده ﻫﺎ ﻣﻴﺪاﻧﻲ و از ﻧﻈﺮ ﻣﻴﺰان ﻛﻨﺘﺮل ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ، ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ- ﭘﻴﻤﺎﻳﺸﻲ اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺮای ﭘﻮﺷﺶ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﺗﺌﻮری ﺗﺤﻘﻴﻖ، ﻛﺘﺐ ﺗﺨﺼﺼﻲ و ﻋﻤﻮﻣﻲ، ﻣﻘﺎﻻت و ﻧﺸﺮﻳﺎت ﺗﺨﺼﺼﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﮔﺮدآوری داده ﻫﺎ از ﭘﺮﺳﺶ ﻧﺎﻣﻪ و ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ و ﺑﻬﺮه ﮔﻴﺮی از ﻧﻈﺮات اﻓﺮاد ﺧﺒﺮه اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه اﺳﺖ.

در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ اﺑﺘﺪا ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ در زﻣﻴﻨﻪ مدیریت زنجیره تامین سبز، مولفه های موثر بر مدیریت زنجیره تامین سبز اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪﻧﺪ. ﺳﭙﺲ با غربالگری مؤلفه های شناسایی شده، مولفه های ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ مدیریت زنجیره تامین سبز در صنعت مواد غذایی اﻧﺘﺨﺎب می شوند. و با استفاده از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی[1] به رتبه بندی مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز می پردازیم. و در نهایت با استفاده تکنیک تاپسیس فازی سه شرکت مورد مطالعه: کاله، پاک و لینا نیک را با استفاده از مؤلفه های مدیریت زنجیره تامین سبز رتبه بندی خواهیم کرد.

1-7- روش گردآوری اطلاعات

در این مطالعه برای جمع آوری داده ها و اطلاعات تحقیق، افزون بر منابع کتابخانه ای از پرسشنامه نیز استفاده می شود. شاخص های زنجیره تأمین سبز با مطالعه متون علمی و مقالات مرتبط با زنجیره تامین سبز بدست خواهند آمد.

در این تحقیق از روش های ذیل برای گردآوری اطلاعات استفاده می شود:

مطالعات کتابخانه ای: ادبیات و مبانی نظر تحقیق با مطالعه کتب، نشریات داخلی و خارجی و موضوعات مرتبط با مدیریت زنجیره تامین سبز و استخراج مقالات مرتبط از سایت های علمی حاصل خواهد شد.

مصاحبه: در تحقیق فوق معیارها، عوامل و محدودیت های مهم و تاثیر گذار طی مصاحبه هایی با کارشناسان خبره و مدیران صنعت مورد نظر، مورد بحث و شناسایی قرار خواهد گرفت.

پرسشنامه: به منظور بررسی دیدگاه کارشناسی، علمی، پرسشنامه هایی برای امتیازبندی و اوزان معیارها طراحی خواهد شد.

1-8- جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری در این تحقیق اساتید دانشگاهی، صاحبنظران و کارشناسانی از صنعت مواد غذایی   می باشند که با مدیریت زنجیره تامین سبز و مسائل زیست محیطی آشنایی دارند. در این تحقیق سعی شده است در صنعت مواد غذایی با توجه به تخصص و ماهیت کار مدیران و کارشناسان تضمین کیفیت، و بهداشت و محیط[2]، از این کارشناسان نظرخواهی بیشتری به عمل آید. این صاحبنظران دارای حداقل مدرک لیسانس و سه سال سابقه کاری مرتبط می باشند. با توجه به تعداد معدود آنها سعی بر این است که از نظرات کلیه صاحبنظران استفاده شود.

نمونه آماری این تحقیق از شرکت های مواد غذایی و به روش نمونه در دسترس خبرگان انتخاب شده است. در این تحقیق سعی شده است از شرکت هایی در صنت مواد غذایی که دارای سیستم مدیریت زیست محیطی سرآمدتر و زنجیره تامین سبزتری نسبت به سایر شرکت ها برخوردار هستند، استفاده شود. به همین دلیل شرکت های لبنی کاله و پاک و شرکت لینا نیک تولید کننده انواع اسنک های حجیم شده، در این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفته اند.

1-9- جنبه های نوآورانه تحقیق

ﺗﺪﻭﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔﻪ ﻫﺎﻱ مدیریت زنجیره تامین ﺳﺒﺰ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﺳﺘﺨرﺍﺝ ﻣﺘﻮﻥ ﻋﻠﻤﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻭ ﺁﺯﻣـﻮﻥ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻳﮏ ﺻﻨﻌﺖ ﺧﺎﺹ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺑﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﻴﺸﻮﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺗـﺪﻭﻳﻦ ﻣﻮﻟﻔـﻪ ﻫـﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳﺐ می توان ﻧﻮﺁﻭﺭﻱ  ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﺡ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﻧﻤﻮﺩ.

1-10- اصطلاحات و واژگان کلیدی

مدیریت زنجیره تامین: ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺷﺎﻣﻞ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﯾﺰی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻫﻤﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ تامین منابع، ﺗﺒﺪﯾﻞ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﺤﺼﻮل و ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺎﻣﯿﻦ ارﺗﺒﺎﻃﺎت و ﻫﻤﮑﺎری ﻣﯿﺎن اﻋﻀﺎی زﻧﺠﯿﺮه را ﻧﯿﺰ ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد.

مدیریت زنجیره تامین سبز: ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه تاﻣﯿﻦ ﺳﺒﺰ، ﯾﮑﭙﺎرﭼﻪ ﮐﻨﻨﺪه ی ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ زﻧﺠﯿﺮه تامین با الزامات زیست محیطی در تمام مراحل طراحی محصول، انتخاب و تامین مواد اولیه، تولید و ساخت، توزیع و انتقال، تحویل به مشتری و بالاخره پس از مصرف، مدیریت بازیافت و مصرف مجدد به منظور بیشینه کردن میزان بهره وری مصرف انرژی و منابع همراه با عملکرد کل زنجیره تامین است.

سیستم مدیریت زیست محیطی: بدین مفهوم است که واحد های تولیدی و بخش های وابسته به آنها به طور پیوسته و بدون نظارت بخش های زیست محیطی سازمان، اهداف زیست محیطی را اجرا کنند مفهوم این امر آن است که:

استاندارد ها و خط مشی های رسمی زیست محیطی توسط تمام کارکنان آموخته و درک شود.
ملزومات قانونی آن مورد بازنگری قرار گیرد.
آموزش های مناسب انجام گیرد.
اسناد مورد نیاز موجود و قابل کنترل باشد.لینک خرید و دانلود پایان نامه :شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)
تصمیم گیری های چند معیاره: این مدل های تصمیم گیری به دو دسته عمده تقسیم می گردند: مدل های چند هدفه (MODM)[3] و مدل های چند شاخصه (MADM)[4]، به طوریکه مدل های چند هدفه به منظور طراحی بکار گرفته می شوند در حالیکه مدل های چند شاخصه به منظور انتخاب گزینه برتر استفاده می شود.

 


[1]  FAHP: Fuzzy Analytical Hierarchy Process

[2]  HSE: Health, Safety and Environment

[3] Multiple Objective Decision Making

[4]  Multiple Attribute Decision Making


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۰۷:۴۷ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

تاثیرات مدیریت زنجیره تامین سبز بر استراتژی های صنعت

تاثیرات مدیریت زنجیره تامین سبز بر استراتژی های صنعت

تاثیرات مدیریت زنجیره تامین سبز بر صنعت قابل توجه است، زیرا که در آن سیستم خرید سبز به منظور کنترل تامین کنندگان، مخصوصاً برای تولید طرح اصلی(ODM)[1]، پایه ریزی می شود به نحوی که استانداردهای حامی محیط زیست برای محصولات رعایت می گردد. برای مثال به خاطر رعایت استانداردهای ELV، شرکت های اتومبیل سازی با هم دیگر همکاری کردند و سیستم بین المللی اطلاعات مواد (IDMS)[2] را ایجاد کردند که تضمین می کرد که مواد استفاده شده توسط تولید تجهیزات اصلی (OEM)[3] و تامین کنندگان آنها بر اساس استانداردهای بین المللی بوده است.

توضیحات و تفسیراتی در مورد اینکه چرا شرکت ها باید در فعالیت های مدیریت زنجیره تامین سبز شرکت کنند، وجود دارد. صادرات محصولات یا تامین مشتریان خارجی نیازمند این است که بنگاه ها بر «موانع سبز» فائق آیند، و توانایی رقابتی بین المللی خود را افزایش دهند. برای مثال IBM و Xerox از تامین کنندگان چینی خود خواسته اند که با استاندارد ISO14001 (سیستم های مدیریتی زیست محیطی) خود را توسعه دهند و فورد، تویوتا و جنرال موتورز از تامین کنندگان خود گواهینامه ISO14001 می خواهند.

لینک خرید و دانلود پایان نامه :

شناسایی و ارزیابی مولفه های مدیریت زنجیره تامین سبز با رویکرد تصمیم گیری های چند معیاره فازی (مطالعه موردی: صنعت مواد غذایی)

در صنایع الکترونیک و الکتریک، تامین کنندگان از روش ها و مستندات خرید سبز به منزله کنترل مصرف مواد خطرناک استفاده می کنند. هر چند، مدیریت زنجیره تامین سبز هدفِ تامین    نیازمندی های سبز برای ODM ها در طول یک مدیریت زنجیره تامین کامل را دنبال می کند. یکی از معروف تریم مثال ها که می تواند به نوعی مرجعی برای این گفتار باشد، پدیده SONY است که در آن به خاطر فلز ممنوعه کادیوم (Cd) موجود در رابط پلی استیشن ها، اجازه ورود به بندرگاه هلند را نداشت که همین امر باعث خسران وسیعی هم در محصول و هم در اعتبار شرکت شد. در نتیجه شرکت SONY استاندارد تکنیکال SS-00259 را به منظور ملزم کردن تمامی تامین کنندگان قطعاتش به اجرای این استاندارد به خاطر تضمین اینکه دیگر هیچ ماده سمی در زنجیره تامینش ظاهر نگردد، پذیرفت (گوپتا و وانگ،1393، ص. 28).

همچنین شرکت DELL با رویکرد مدیریت زنجیره تامین سبز می تواند خروجی میزان کربن زنجیره تامینش را تخمین بزند. شرکت Dell می خواهد که همه تامین کنندگان تراز اولش استاندارد EICC[4] را امضا کنند و این تامین کنندگان را برای پیروی از این استاندارد با دادن گواهینامه تشویق کند. EICC استانداردها و قوانینی را برای مسئولیت اجتماعی شرکت ها در زنجیره تامین صنعت الکترونیک وضع می کند. این قوانین و مقررات از بررسی و مرور استانداردهای اساسی مشتمل بر نیروی کار و کار فرما، ایمنی، مسئولیت زیست محیطی، مدیریت سیستم و اخلاق تشکیل می شود(گوپتا و وانگ،1393، ص. 28).

2-9-5- مصرف سبز

در دهه 1980 و اوایل 1990 ﺑﻴﻦ ﻣﺼﺮﻑ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ ﻛﻪ ﺧﺮﻳـﺪ ﺁﻧﻬـﺎ ﺭﻭﻱ ﻣﺤﻴﻂ ﺍﺛﺮ ﻣﻲ ﮔﺬﺍﺭﺩ. مصرف کنندگان ﺗﺮﻏﻴﺐ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﮐﻴﻔﻴﺖ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﺗﻮﺟـﻪ کنند ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺮﺍﻳﻄﻲ ﮐﻪ ﺗﺤﺖ ﺁﻥ ﮐﺎﻻﻫﺎ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ.

ﻣﺼﺮﻑ ﺳﺒﺰ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺩﺭ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺩﻫﻪ 1980 ﺑﻪ ﺍﻭﺝ ﺧﻮﺩ ﺭﺳﻴﺪ ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﻣـﺮ ﺩﺭ ﺁﻟﻤـﺎﻥ ﺷﺪﺕ ﺑﻴﺸﺘﺮﻱ ﺩﺍﺷﺖ. ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﮐﻪ در ﺍﻭﺍﻳﻞ ﺳﺎﻝ ۱۹۷۰ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑـﺮﺍﻱ ﻣﺼﺮﻑ ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﻲ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺴﺖ ﻣﺤﻴﻄﻲ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩﻧـﺪ ﺑﻮﺩ، بالغ بر 37.6 درصد بود ﮐﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ 1997 ﺑﻪ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ بود. ﻣـﺼﺮﻑ ﮐﻨﻨـﺪﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﺗﻮﻟﻴﺪﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻧﻲ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺤﻴﻂ ﺯﻳﺴﺖ ﭘﺎﺳـﺦﮔـﻮ ﺑﻮﺩﻧـﺪ. ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻣﺼﺮﻑ ﮔﺮﺍﻳﻲ ﺳﺒﺰ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﻳﮏ ﻣﺰﻳﺖ ﺭﻗﺎﺑﺘﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮﺩ (شکاری، 1384).

روشن است که تغییر سلیقه مصرف کننده، عامل مهمی در فعالیت شرکت ها به نفع محیط زیست بوده است. بررسی 25000 نفر مصرف کننده در سراسر جهان در سال 1999 نشان داد، 20 در صد افراد یا از خرید محصولات خودداری کرده بودند یا آشکارا از شرکت ها به دلیل کارهای اجتماعی و زیست محیطی مشهودشان، انتقاد می کردند (الیوت و همکاران، 1388، ص. 22).

مصرف کنندگان در کشورهای توسعه یافته تر، پیش از پیش به پرداخت مبالغ بیشتر برای کالاهایی که بیشتر حامی محیط زیست هستند، تمایل نشان می دهند. برای نمونه فروش های سازمان خوراک در سال 2002 ارزشی بالغ بر بیست میلیارد دلار داشت که این رقم سالانه 20 درصد در ایلات متحده، اروپا و ژاپن در حال افزایش است. این امر تا حدی نتیجه شورش مصرف کننده علیه آثار محیطی و اجتماعی کشاورزی صنعتی است. ثابت شده است که از قوی ترین ابزار دستیابی به صراحت و مسئولیت پذیری بیشتر تجاری، دسترسی عموم به اطلاعاتی است که جامعه مدنی را برای پیوستن به فرآیند، تشویق و تقویت می کند. آلمان اولین کشوری بود که در سال 1978 طرح طبقه بندی محیطی را که توسط دولت حمایت می شد، برای انتخاب های آگاهانه تر مصرف کنندگان، آغاز کرد (الیوت و همکاران، 1388، ص. 22).

تاییدیه "فرشته آبی" که نشانی برای محصولات و خدماتی است که دارای جنبه های دوست دار محیط زیست می باشند، به بیش از 3500 فرآورده در آلمان گسترش یافته است.(سازمان منابع جهانی، 2003).

 

 

[1] Orginal Design Manufacturing

[2] International Material Data System

[3] Orginal Equipment Manufacturing

[4] Electronic Industry Code of Conduct


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۶:۰۱:۲۴ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

ارزیابی جایگاه استراتژیک مدیریت دانش در دانشگاه پیام نور و آزاد لارستان

 

 

اهداف تحقیق

 

هر محقق و پژوهشگری از انجام تحقیق و پژوهش خود اهدافی دارد که کلیه فعالیتهای محقق در جهت آن صورت می پذیرد. لذا در تحقیق حاضر می خواهیم سطح مدیریت دانش دانشگاه ها را با استفاده از ابعاد ششگانه مدیریت دانش و گویه های مربوط به این ابعاد مورد بررسی و ارزیابی قرار دهیم. در واقع در این تحقیق میزان مدیریت دانش در دانشگاه ها با توجه به شاخصهای مشخص شده برای الگوی سیستم مدیریت دانش مورد ارزیابی قرار گرفت.

- هدف اصلی
ارزیابی مناسب بودن سطح مدیریت دانش در دانشگاه ها

.تعریف واژه ها و اصطلاحات

دانش سازمانی: ترکیب سیالی از تجربیات، ارزشها، اطلاعات موجود و نگرش های کارشناسی نظام یافته است که به فرایندهای کاری و حل مسایل یک سازمان کمک می کند(لاجوردی و خانبابایی، 1386).

دانش ضمنی: دانشی است که ما در ذهن خود داریم و ممکن است به سختی قابل ارائه و نشان دادن باشد.

دانش صریح: دانشی رسمی و نظام یافته بوده و به آسانی قابل به کارگیری مشترک است، از قبیل مشخصات محصولات،   دستورالعملها و برنامه های کامپیوتری.

مدیریت دانش: فرایند شناسایی، در اختیار گرفتن، سازماندهی و پردازش اطلاعات برای خلق دانش می باشد که پس از آن توز یع و منتقل می شود و در دسترس دیگران قرار می گیرد تا برای خلق دانش سازمانی بیشتر به کار گرفته شود(لاجوردی و خانبابایی، 1386).

اکتساب دانش: درک و شناخت روابط بین اجزا، عناصر و عوامل مختلف بواسطه طبقه بندی، مرتب سازی، ارزیابی تطبیقی و مقایسه ای، شهود ذهنی و ادراکات حسی، بحث و گفتگو و ... را می گویند.

خلق دانش: عبارت است از ایجاد ایده ها و راه حلهای نوین و مفید(لاجوردی و خانبابایی، 1386).

ذخیره: معرفی حافظه یکی شده در مخزن دانش با انواع الگوهای آن(زعفریان و دیگران، 1387).

تبدیل دانش: اشاره به فعالیتهایی دارد که در ارتباط با جریان دانش از یک بخش یا یک نفر به بخش یا نفری دیگر را شامل میشود و شامل ارتباطات ترجمه، تبدیل، تفسیر و تصفیه دانش می شود.

توزیع دانش: انتقال ایده­ها، اطلاعات و دانش صریح و ضمنی بین کارکنان یک سازمان و بین سازمانهای همکار بوسیله ارتباطات رسمی و غیر رسمی حاصل از شبکه سازی، آموزش رسمی، گزارشات کاری، مصاحبه تخصصی، کارگاههای آموزشی، تیم سازی، جلسات گفتگو و ... را توزیع دانش می گویند.

بکارگیری دانش: بهبود یا نوآوری در سیستمهای موجود اعم از سیستمهای مادی (مثل ماشین آلات و ابزارها و ...) و سیستمهای غیر مادی (مثل ساختارهای سازمانی، قوانین و مقررات و ...) با هدف سعادت و رفاه زندگی بشر را گویند. از شاخص های بکارگیری دانش میتوان به سطح نوآوریهای شرکت (مثل تعداد محصولات جدید ابداعی) و میزان بهره وری سازمانها نیز از شاخصه های مرتبط با سطح بکارگیری دانش می باشد.

پایان نامه  مدیریت دانش در دانشگاه پیام نور و آزاد لارستان


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۵:۵۴:۴۷ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

ارزیابی جایگاه استراتژیک مدیریت دانش در دانشگاه پیام نور و آزاد لارستان

 

فهرست مطالب

فصل اوّل:  کلیات تحقیق.. 7

مقدمه. 8

بیان مساله. 9

اهمیت و ضرورت انجام تحقیق.. 10

سؤالات تحقیق.. 11

-سؤالات اصلی تحقیق: 11

اهداف تحقیق.. 11

- هدف اصلی.. 12

- تعریف واژه ها و اصطلاحات.. 12

فصل دوم: :پیشینه و   ادبیات تحقیق.. 14

مقدمه. 15

گذری بر مدیریت دانش... 16

دانش... 17

روابط داده، اطلاعات و دانش... 19

تفاوت اطلاعات و دانش... 19

داده 20

اطلاعات.. 21

طبقه بندی انواع دانش... 24

منابع دانشی سازمان. 27

ضرورت و اهمیت مدیریت دانش... 31

دلایل اهمیت به کارگیری مدیریت دانش... 32

اهداف مدیریت دانش... 33

تعاریف مدیریت دانش... 34

مزایای بکارگیری مدیریت دانش... 35

فرآیندهای مدیریت دانش... 36

مدلهای مدیریت دانش: 40

مدل عمومی دانش در سازمان. 41

مدل ادل و گراسیون. 42

مدل هالس... 45

مدل امگا 47

مدل ترزا و همکاران. 48

مدل چن و چانگ... 48

مروری بر تحقیقات انجام شده 50

فصل سوم    روش شناسی تحقیق.. 53

3-1- مقدمه. 54

3-2- روش تحقیق.. 54

3-3- جامعه و نمونه آماری.. 55

3-6- ابزار جمع‌آوری داده‌ها 56

3-8- روش جمع‌آوری داده‌ها 56

3-7- شرح پرسشنامه. 57

3-9- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 60

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل  داده ها 62

-1-4 مقدمه. 62

4-2- تجزیه و تحلیل های توصیفی.. 63

4-2-1- مطالعات جمعیت شناختی نمونه مورد مطالعه. 63

4-2-2- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر جنسیت.. 64

4-2-2- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به وضعیت تاهل.. 64

4-2-3- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر سن. 65

4-2-4- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر میزان تحصیلات.. 65

4-2-5- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر سابقه کاری.. 66

4-2-6- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر دانشگاه 66

4-3- تجزیه و تحلیل استنباطی.. 67

4-3-1- بررسی پایایی تحقیق. 67

4-3-2- وضعیت نرمال بودن متغیرهای ، خلق دانش، تبدیل دانش، اکتساب دانش، ذخیره سازی دانش، توزیع دانش، به کارگیری دانش... 68

4-3-3- آزمون فرضیه ها 69

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح مدیریت دانش... 69

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح خلق دانش... 70

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح تبدیل دانش... 71

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح اکتساب دانش... 73

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح ذخیره دانش... 74

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح توزیع دانش... 75

آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح بکارگیری دانش... 77

فصل پنجم:     نتیجه گیری و پیشنهادات.. 80

مقدمه. 80

نتایج آزمون ها 81

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاه های لارستان از لحاظ شاخص سطح مدیریت دانش... 81

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح خلق دانش... 82

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح تبدیل دانش... 82

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح اکتساب دانش... 82

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح ذخیره دانش... 83

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح توزیع دانش... 83

نتایج آزمون مربوط به مناسب بودن موقعیت دانشگاههای لارستان از لحاظ شاخص سطح بکارگیری دانش... 84

نتیجه گیری و  پیشنهادهای حاصل از تحقیق. 84

پیشنهادها برای تحقیقات آتی.. 86

 


پایان نامه  مدیریت دانش در دانشگاه پیام نور و آزاد لارستان


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۵:۴۸:۱۷ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)

دانلود پایان نامه روابط متقابل میان اجزای سرمایه های فکری(سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری،سرمایه مشتری) واثرات این سرمایه ها فکری بر عملکرد سازمانی

امروزه کجا هستیم و به کجا می‌رویم؟

دراکر[1](1993) اندیشمند معروف مدیریت می‌گوید: ما در حال وارد شدن به یک جامعه دانشی هستیم که در آن منابع اقتصادی اصلی دیگر سرمایه بیشتر، منابع طبیعی و نیروی کار بیشتر و ... . نیست و منابع اقتصادی اصلی دانش خواهد بود. قرن 21، قرن اقتصاد دانشی است. قبل از اقتصاد دانشی، اقتصاد صنعتی حاکم بوده است. در این اقتصاد عوامل تولید ثروت اقتصادی، یکسری داراییهای فیزیکی و مشهود مانند زمین، نیروی کار و پول و ماشین‌آلات و ... . بوده است و از ترکیب این عوامل اقتصادی، ثروت تولید می‌شد. در این اقتصاد، استفاده از دانش، به عنوان یک عامل تولید، نقش کمی داشته است اما در اقتصاددانشی، دانش یا سرمایه فکری[2] به عنوان یک عامل تولید ثروت در مقایسه با سایر داراییهای مشهود و فیزیکی، ارجحیت بیشتری پیدا می‌کند (Bontis, 1998). در این اقتصاد، داراییهای فکری و بخصوص سرمایه‌های انسانی جزو مهم‌ترین داراییهای سازمانی محسوب می‌شود و موفقیت بالقوه سازمانها ریشه در قابلیت‌های فکری آنها دارد تا داراییهای مشهود آنها (Flamholtz etal., 2002) . با رشد اقتصاد دانشی یا اقتصاد مبتنی بر دانش بطور قابل ملاحظه‌ای شاهد این موضوع هستیم که دارایی های نامشهود[3] شرکتها ‌‌عامل مهمی در حفظ و تحقق مزیت رقابتی پایدار آنها می‌شوند در مقایسه با سایر دارایی های مشهود. (Tayles etal., 2002)

گلدفینگر[4](1994)، اقتصاد دانشی را از سه بعد بررسی می‌کند :

بعد اول : تقاضایی برای مصنوعات نامشهود وجود دارد. (خدمات)
بعد دوم : داراییهای نامشهود بر عوامل تولید مسلط می‌شوند یعنی بیشتر عوامل تولید، از داراییهای نامشهود هستند و به عبارت دیگر یعنی داراییهای نامشهود در بین عوامل تولید، نقش بارزتری و بیشتری را ایفا می‌کند.
بعد سوم : قوانین جدیدی برای سازمان تجاری، رقابت، ارزشگذاری ظهور می‌کند.
در نتیجه محیط کسب و کار بطور شگفت‌انگیزی تغییر می‌کند. در کسب و کارها و اقتصاد قرن 21، بر روی اطلاعات،  فناوری اطلاعات ، تجارت الکترونیک، نرم‌افزارها و مارک‌ها[5] و حق اختراع‌ها[6]، و تحقیقات و نوآوری‌ها و www و .. . سرمایه‌گذاری می‌شود که همگی جزیی از داراییهای نامشهود و سرمایه‌های فکری و دانشی هستند تا جزو داراییهای مشهود (Seetharaman etal., 2002).

در پارادایم صنعتی قدیم شرکت‌ها تحت اصول اقتصاد کمیابی عمل می‌کردند. اقتصاد کمیابی بدین معناست که منابع و داراییهای  تحت سلطه و کنترل شرکت‌ها، محدود و کمیاب هستند و استفاده بیشتر از آنها، از ارزش آنها می‌کاهد ولی در عصر اقتصاد اطلاعاتی و دانشی، این اصول صدق نمی‌کند. شرکتها در اقتصاد دانشی تحت اصول اقتصاد فراوانی عمل می‌کنند اقتصاد فراوانی بدین معناست که منابع و داراییهای در اختیار شرکت به میزان فراوانی وجود دارد. این نوع داراییها از نوع نامشهود هستند و بیشتر در افراد قرار دارند که ما به آنها دستیابی داریم مثالی از موضوع فراوانی این نوع داراییها در اقتصاد دانشی، فراوانی اطلاعات در اینترنت است (Sullivan etal., 2000).

بطور خلاصه در اقتصاد دانشی، مهمترین داراییها و عوامل تولید شرکت‌ها نامشهود هستند که استفاده از آنها، از ارزش آنها کم نمی‌کند و حتی به ارزش آنها نیز می‌افزاید. این نوع داراییهای نامشهود شامل دانش، سرمایه فکری و ... . هستند ولی در اقتصاد صنعتی مهمترین عوامل تولید و داراییها  مشهود و فیزیکی هستند که استفاده از آنها، از ارزش آنها می‌کاهد و این داراییها  شامل زمین، ماشین‌آلات و سرمایه‌های پولی و ... . است.

کندریک[7] (1990) که یکی از مشهورترین اقتصاددانان مطرح آمریکا است می‌گوید که در سال 1929، نسبت به سرمایه‌های تجاری نامشهود به سرمایه‌های تجاری مشهود 30 به 70 بوده است ولی در سال 1990 این نسبت به میزان  63 به 37 رسیده است و همچنین لئو[8] مطرح می‌سازد که فقط در حدود 10 تا 15 درصد کل ارزش بازاری شرکت‌ها، از داراییهای  مشهود و فیزیکی است و داراییهای نامشهود در حدود 85 درصد کل ارزش بازاری شرکت‌ها را تشکیل می‌دهند که هنوز هیچ کاری در مورد اندازه‌گیری آنها صورت نگرفته است (Seetharaman etal., 2002).

همچنین یکسری مطالعات انجام شده در سال 1999 در زمینه ترکیب داراییهای هزاران شرکت‌ها غیر مالی در طی سال‌های 1978 تا 1998 نشان داد که رابطه بین داراییهای نامشهود و مشهود بطور قابل ملاحظه‌ای تغییر کرده است در سال 1978، نسبت داراییهای  مشهود و نامشهود 80 به 20 بوده ولی در سال‌ 1998، این نسبت تقریباً به 20 به 80 رسیده است. این تغییر قابل ملاحظه ؛ باعث ایجاد یکسری روش‌هایی برای محاسبه ثروت شرکت‌هایی شده است که مهمترین داراییهای آنها، داراییهای نامشهود بویژه فکری و دانشی بوده است (Sullivan etal., 2002). در طی دهه گذشته، کسب و کارها اهمیت مدیریت داراییهای نامشهود خود را درک کرده‌اند و توسعه مارک‌ها، روابط سهامداران، شهرت و فرهنگ سازمان‌ها، را به عنوان مهمترین منابع مزیت پایدار تجاری خود در نظر گرفته‌اند. در این اقتصاد، توانایی خلق و استفاده از ارزش این داراییهای نامشهود، یک شایستگی اصلی را برای سازمان‌ها بوجود می‌آورد (Kannan etal., 2004).

امروزه سازمان‌ها نیاز دارند تا بتوانند دارایی های خود را از نو و دوباره طبقه‌بندی کنند و باید این موضوع را درک کنند که چگونه این دارایی ها می‌توانند اهداف استراتژیک آنها را حمایت کنند و سهم آنها را به ارزش سازمان بصورت کمی در آورند و بتواند این داراییهای  خود را با داراییهای رقبا خود، مقایسه کنند. برای این منظور ‌بایستی ابتدا طبقه‌بندی جدیدی از دارایی های سازمانی را در این عصر ارائه کنیم (Tayles etal., 2002).

[1] -Ducker

[2]- Intellectual capital

[3]- Intangible assets

[4] -Goldfinger

[5]- Brands

[6]- Patents

[7] -Kendrick

[8] -Lev

 

 


بی شک این داراییهای نامشهود دارای ارزش هستند چون وقتی شرکت‌‌ها (کسب و کارها) فروخته می‌شوند و بخشی از ارزش آنها بصورت سرقفلی [1]نامگذاری و برچسب می‌خورد. بر طبق نظر هوریب[2]، سرقفلی تفاوت بین ارزش واقعی (بازاری) شرکت و ارزش دفتری آن است (Bontis etal., 2000).

تا قبل از سال 1980، مهمترین عامل تعیین کننده برای درک مزیت رقابتی شرکت‌ها، ساختار صنعت و بطور کلی محیط تجاری بوده است و شرکت‌ها بیشتر توجه خود را به محیط سازمانی خود مبذول می‌داشتند تا به درون سازمان.

در این روزگار، نقش مدیریت پیدا کردن راه‌ها و روش‌هایی بود که کالاها و بازارها با هم ترکیب کنند و سازمانها بیشتر بر روی منابع محیطی که عمدتاً مشهود بوده است متکی بوده‌اند. اما بعد از سال 1980، عامل تعیین کننده‌ای دیگر مطرح شد و آن هم نحوه استفاده از منابعی بود که غیر قابل تقلید و غیر قابل انتقال و نادر و بادوام بودند و برای مشتریان ایجاد ارزش می‌کرد و مزیت رقابتی سازمان‌ها در گرو این منابع بود این منابع و داراییهای عمدتاً نامشهود بویژه انسانی بودند و این منابع در داخل سازمانها قرار داشتند. این امر باعث شد که سازمانها توجه خود را به درون سازمان‌ها و سرمایه‌های فکری خود جلب، کنند تا به محیط سازمان خود.

در این جا تمرکز سازمانها روی منابعی و جنبه‌های داخلی از شرکت‌ها بودند که در محیط یافت نمی‌شد. این منابع با نام‌های مختلفی همچون حافظه سازمانی، منابع نامشهود، دارایی های استراتژیک، قابلیت‌های اصلی[3]، شایستگی‌های اصلی[4] و دارایی های غیر قابل مشاهده و دارایی های دانشی و ... . مطرح شد. با تمرکز بیشتر سازمان‌ها روی تعریف این منابع این موضوع آشکار شد که این دارایی ها، بیشتر مبتنی بر دانش و اطلاعات هستند و می‌توانند شامل هر چیزی از قبیل وفاداری مشتری گرفته تا مهارت‌های تکنولوژیکی یا سر قفلی داخلی باشند و باید این نکته را خاطرنشان سازیم که این منابع و داراییهای نامشهود دارای اثر مهمی بر فرایندهای نوآوری سازمانی هستند (Sanchez etal., 2000).

همچنین باید این مطلب را اضافه کرد که با ورود به اقتصاد دانشی، بیشتر سینرژی‌های بین سازمانی از نوع سینرژی‌های دانشی هستند لذا شرکتها لازم دارند تا ماهیت این نوع سینرژی‌ها را در هنگام ادغام، اکتساب‌های سازمانی خود درک کنند و اقدامات مناسب را در زمینه اندازه‌گیری این نوع داراییهای نامشهود انجام دهند تحقیقات نشان داده است که دلیل اکثر شکست ادغام و اکتساب‌ها به دلیل نادیده گرفتن نقش داراییهای نامشهود بوده است (Gupta etal., 2001)

 


.دانلود پایان نامه روابط متقابل میان اجزای سرمایه های فکری(سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری،سرمایه مشتری) واثرات این سرمایه ها فکری بر عملکرد سازمانی 

در پایان باید گفت که شرکت‌ها نه تنها نیاز دارند تا دارایی‌های نامشهود خود را شناسایی، اندازه‌گیری و مدیریت کنند بلکه باید همواره سعی کنند تا این داراییهای نامشهود را بطور مستمر ارتقا و بهبود بخشند. سازمانهایی که نتوانند داراییهای دانشی خود را بطور مستمر ارتقا دهند بقا خود را با خطر از دست دادن وفنای خود، مبادله خواهند کرد (Bontis, 1998).

[1] -Goodwill

[2] -Horibe

[3] -Core capabilities

[4] -Core compentecies


برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۳۰ مهر ۱۳۹۷ساعت: ۰۵:۴۱:۴۷ توسط:محمد موضوع: نظرات (0)